Sunday, July 1, 2018

তোমাক দেখিলেই…

কিয় জানো আজিকালি
তোমাক দেখিলেই বুকুখন কঁপে৷

ইপাৰৰ সৌৰভ সিপাৰত বিলাই
কিয় জানো আজিকালি
তোমাৰ হুমুনিয়াহে সপোন কাঢ়ে
তুমিও জানা, ময়ো
হেপাহৰ ৰং বেদনা নহয়
কিয় জানো আজিকালি
তোমাৰ দৃষ্টিয়ে বৰদৈচিলা আনে৷

তুমিও ভাবা, ময়ো
মোৰ কল্পনা তোমাৰ অতীত নহয়
তথাপি কিয় জানো
কিয় জানো বাৰে বাৰে মনলৈ আহে
পাখিলগা অতীতৰ সপোনমধুৰ আশাবোৰ
কিয় জানো বাৰে বাৰে লুকাই যায়
সত্বাৰ সুৰভিপূৰ্ণ প্ৰেমকেতেকীৰ বসন্তবোৰ
মৰহি যায় নিয়ৰৰ গছকত দূৱৰিৰ পাতবোৰ
সেয়াই হবলা প্ৰেম, তাতেই বৈচিত্ৰ৷

কিয় জানো আজিকালি
তোমাৰ শিৰত জোনাক দেখিলে
চকুৰে নিয়ৰ সৰে৷
নিলীম প্ৰেমেৰে অলকানন্দা নমাই
কিয় জানো আজিকালি
তোমাৰ দৃষ্টিত পৰিপূৰ্ণ নিৰাশা দেখিলে
অভিমানবোৰ ভাপ হৈ উৰে৷
তুমিও কান্দিবা, ময়ো
তোমাৰ বেদনা আনন্দ নহয়
কিয় জানো আজিকালি
তোমাৰ হাঁহিত উজ্জীৱিত বেদনা দেখিলে
হৃদয়ে নিহপালি দিব খোজে৷
তুমিও দেখিবা, ময়ো
হৃদয়বীণৰ সুৰ লয়হীন নহয়৷
তথাপি কিয় জানো
কিয় জানো বাৰে বাৰে মনলৈ আহে
সোঁৱৰণীৰ কোঠাত লিপিৱদ্ধ বেদনাবোৰ
কিয় বাৰু বাৰে বাৰে বিবৰ্ণ হৈ যায়
মধুময় প্ৰেমৰ শ্যামল দলিচাখন
হেৰাই যায়,
আশাভৰা তাঁতৰ ৰঙীন আঁতবোৰ৷

তাতেই হবলা প্ৰেম
তাতেই বৈচিত্ৰ
য'ত,
তোমাক দেখিলেই
মাথোঁ তামাক দেখিলেই
বুকুখনি কঁপে৷

【ৰচনাকালঃ ২৪/১২/২০০৫, ২২:০৫】

Thursday, June 28, 2018

আইৰ অসুখ

অজস্ৰ দানৱৰ বেহু ভাঙি
তই সাজিছিলি শিল্পৰ প্ৰতিমা
তই আছিলি নিপীড়িতৰ গান
কাইটি, আমি ভালেই আছোঁ দে৷

তই যে কৈছিলি
আমি আগবাঢ়ি যাওঁ ব'ল,
গ'লোঁ৷ গৈ গৈ বহুদূৰ পালোঁগৈ৷
কাইটি মই এতিয়া ক'ত!
ঘূৰি চাই দেখোন মোৰ আইকেই নেদেখো৷

কাইটি, আমি ভালেই আছোঁ দে
যি সম্প্ৰীতিৰ বাবে তই ফেৰেংগাডাও হৈছিলি,
সেই সম্প্ৰীতি এতিয়া মজবুত৷
আমি চিনি পাওঁ,
আমি বড়ো নে ৰাভা
কাৰ্বি নে ডিমাচা
আহোম নে কলিতা,
ভৈয়ামৰ নে পাহাৰীয়া৷
মোৰ আই হেৰাল অ' কাইটি৷
অসমীয়া বুলিবলৈ আমি এতিয়া এঠেঙীয়া৷

জান কাইটি!
তই খালী ভৰিৰে ঘূৰি পোহৰ বিলোৱা ঠাইত
এতিয়া বুটৰ খোজত ৰক্তপাত হয়
আমাৰ মাজতেই৷
তই গান গোৱা চোতালবোৰত
এতিয়া চলে জাতিৰ বিৰুদ্ধে অভিসন্ধি৷
মোৰ আই নৰীয়াত পৰিল অ' কাইটি
কেনেকৈনো সুশ্ৰূষা কৰোঁ এতিয়া!

তোৰ শেষ ৰাগিণীলৈ বৰকৈ মনত পৰিছে আজি
আইয়ো অকলশৰীয়া হৈ পৰি আছে সভ্যতাৰ বাৰান্দাত
তোৰ দৰে গাইছে,
এয়ে মোৰ শেষ গান
মোৰ জীৱন নাটৰ শেষ ৰাগিনীত
কল্যাণ খৰমান
কি কৰোঁ কচোন!
আইক এনেকৈ চাব পৰা নাই৷

তই অহা কথা আছিল
ফুটবল খেলাৰ কথা আছিল সমন্বয়ৰ
জ্যোতি কাইৰ বাণীৰে ভঙা কথা আছিল
কুসংস্কাৰ আৰু মনৰ ভেদভাব৷
নালাগে দে আহিব
ভয় লাগে,
তোক যদি পুনৰ সজোৱা হয় বামপন্থী
তোক যদি পুনৰ সজোৱা হয় জাতিদ্ৰোহী
পুনৰ যদি কৰা হয় ক্ৰুছবিদ্ধ!
আই মৰি থাকিবও কাইটি
আপোন পুত্ৰৰ ওপৰত
সতীয়া পুত্ৰৰ এই অত্যাচাৰ
কেনেকৈনো সহিব আয়ে৷

নালাগে পুনৰ আহিব
তই তাতেই থাক৷
২০ জুন আছে নহয়
সিদিনা তোক চিঞৰি চিঞৰি মাতিম
বিষ্ণুৰাভা এতিয়া কিমান ৰাতি৷
তই মাথোঁ আওৰাবি তোৰ সেই প্ৰিয় গান
পৰজনমৰ শুভলগনত
যদিহে হয় আমাৰ দেখা...৷৷

【ৰচনাকালঃ ২০ জুন, ২০১৮】

Friday, June 15, 2018

বন্ধু, প্ৰেম, মৃত্যু ইত্যাদি

বন্ধু প্ৰাণত
শান্ত সাগৰৰ
কোবাল হাৰিকেন মাথোঁ৷
বন্ধু কৌতুকত
নিষ্প্ৰাণ শৰীৰৰ
এটি হৃদস্পন্দন মাথোঁ৷

প্ৰেম আকাশৰ
প্ৰেম পথাৰৰ
এবুকু কল্পনা মাথোঁ
প্ৰেম দুচকুত
প্ৰেম দুবাহুত
অশান্ত যন্ত্ৰণা মাথোঁ৷

মৃত্যু ছাঁৰ
মৃত্যু জীৱনৰ
এটি অৱসাদ মাথোঁ৷
মৃত্যু হৃদয়ৰ
মৃত্যু অন্তৰৰ
ক্ষন্তেক জিৰণি মাথোঁ৷

【ৰচনাকালঃ ০৬/০৩/২০০৩ - ২২:০০】

Wednesday, June 13, 2018

অনুভৱ মোৰ

বৰষুণত তিতাৰ দিনা মই অনুভৱ কৰিছিলোঁ
ইতিহাস মোৰ পিছত আছিল
তেতিয়া মই বৰষুণ ভাল পাইছিলোঁ
গোটেই পৃথিৱীৰ ৰং দেখিছিলোঁ সেউজীয়া
প্ৰেমৰ ৰং সেউজীয়া বাবেই
গোটেই জীৱন বৰষুণত তিতি
অপেক্ষা কৰিছিলোঁ এজাক প্ৰেমৰ বৰষুণ৷

আৰু আজি!
যেতিয়া পৰিপূৰ্ণতাৰ পথত
সাগৰ দেখিছোঁ বৰষুণৰ বোকোচাত
আৰু তাৰেই ঢৌবোৰৰ বুকুত উটি অহা এটি ভঙা পঁজা
বাৰে বাৰে মনলৈ আহিছে
উৰুঙা হোৱা মোৰ প্ৰেমৰ পঁজা৷

আজি উভতি চাইছোঁ
ইতিহাস মোৰ পিছত নাই
আছে মাথোঁ বিষাদ বিষন্নতাৰে ভৰপূৰ
এখন অনুভৱৰ শৰাই৷

【ৰচনাকালঃ ২৮/০১/২০০৮ - ১৫:০১】

Monday, June 11, 2018

আন্ধাৰ

বতাহজাক ঠিকেই বলিছিল
বেলিও ঠিকেই উদয় হৈছিল
কেনা লাগিছিল মাথোঁ আন্ধাৰত৷

মুখৰ হাঁহিত যুগমীয়া হৈছিল সুখ
অথচ বাঢ়ি গৈছিল ৰক্তচাপ
জাউৰিয়ে জাউৰিয়ে উকিয়াইছিল সপোনে
কেনা লাগিছিল মাথোঁ টোপনিত৷

সুখৰ দৌৰত দৌৰাৰ ভয়ত
পাহৰি গৈছিল দুখ
বাস্তৱৰ পাকচক্ৰৰ হেঁচাত
লহপহকৈ বাঢ়ি আছিল নিচা৷

সময়বোৰ ঠিকেই গৈ আছিল
ছেকেণ্ডৰ পৰা মিনিট, মিনিটৰ পৰা ঘণ্টা
অথচ কেনা লাগিছিল তাতেই৷

নৈবোৰ বৈ আছিল
সলনি হৈছিল মাথোঁ পানীৰ বৰণ
পথাৰবোৰ ঠিকেই আছিল
সলনি হৈছিল মাথোঁ তাত গজা শস্যবোৰ
ধানৰ ঠাইত ক্যাকটাছ গজিছিল৷

বতাহজাক ঠিকেই বলিছিল
অথচ উৰি ফুৰিছিল কৃত্ৰিমতাবোৰ
বেলিও ঠিকেই উদয় হৈছিল
অথচ তাৰ তাপত পুৰি শেষ হৈছিল সভ্যতা
সংস্কৃতিৰ প্ৰতি আলস্যই
কঢ়িয়াই আনিছিল মাথোঁ আন্ধাৰ,
উৎকট,
ভয়াবহ
পৰিধিহীন
আন্ধাৰ৷

【ৰচনাকালঃ ০৩ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০১০】

Monday, June 4, 2018

অনন্যাৰ চাকৰি হ'ল

অনন্যাৰ চাকৰি হ'ল।
জীৱন বীমাত কাম কৰা
অনন্যাৰ চাকৰি হ'ল।
মানুহৰ দুৱাৰে দুৱাৰে
মাহৰ মূৰত প্ৰিমিয়াম বুটলি ফুৰা
অনন্যাৰ চাকৰি হ'ল।

চৰকাৰী বিভাগৰ সৰু কেৰাণী পদত
অনন্যাৰ চাকৰি হ'ল।
ঘৰৰ নামত উৱলি যোৱা চাৰিখন বেৰ
শয্যাগত মাতৃ,
আৰু দৰৱভৰ্তি মেজত
নিদ্ৰামগ্ন অনন্যাৰ উচ্চশিক্ষাৰ প্ৰমানপত্ৰ।
শংকিত নহয়
গৰ্হিত নহয়
সত্তৰ টকীয়া ডায়েৰীত
প্ৰতিপল কষ্টই যাক বিচাৰি ফুৰে গান্ধীপৰশ,
কাৰোবাৰ অনুগ্ৰহত সেই অনন্যাৰেই
চাকৰি হ'ল।
চৰকাৰী বিভাগৰ এটা সৰু পদত।

আনৰ জীৱন বীমাৰ নামত
নিজৰ জীৱন বন্ধকত থৈছিল,
আনৰ সপোন বাস্তৱায়িত কৰিবলৈ
নিজৰ সপোন বিসৰ্জন দিছিল,
আনৰ যৌৱনস্পৃহা পূৰাবলৈ
নিজৰ সতীত্বক বিসৰ্জন দিছিল।
কোনে  জানে এইবোৰ কথা?
জানে মাথোঁ তাই
জীৱন বীমাৰ এজেণ্ট অনন্যা
ঘৰ বুলিবলৈ
উৱলি যোৱা চাৰিখন বেৰ
আৰু ভঙা বিচনাখনত
শয্যাগত মাতৃ।

ঘৰখনৰ বাবে যিটো প্ৰয়োজন,
প্ৰয়োজন নিজৰ বাবে
আৰু শয্যাগত মাতৃৰ বাবে,
সেই অনন্যাৰে চাকৰি হ'ল।
চৰকাৰী বিভাগ এটাৰ সৰু পদত
শিক্ষা প্ৰমানপত্ৰৰ তলেৰে
হিতাকাংক্ষীৰ অনুগ্ৰহেৰে।
নিজৰ যৌৱনৰ বিনিময়ত হ'লেও
অনন্যা আজি চৰকাৰী চাকৰিয়াল।।

[ৰচনাকালঃ ১২ নৱেম্বৰ, ২০০৯- ২২:৪৫]

Sunday, June 3, 2018

জোনাকৰ বতৰা

আপোনাৰ কৃপাত মই কুশলেই আছোঁ
একেই আছে মোৰ অনুভূতিবোৰ
মাজে মাজে মাথোঁ
অনুভৱ হ'লে মোৰ নিসংগতাৰ মুহূৰ্তবোৰ
জ্বলি উঠে বুকুখন৷
অৱশ্যে মনত পেলাও তেতিয়া
জোনজনীলৈ৷

ধৰিব পাৰিছেনে কাৰ কথা কৈছোঁ
সেই যে,
যাৰ শুভ্ৰ আঁচলত
আপুনি আৰু মই
কথা পাতিছিলোঁ প্ৰতিনিশাই
যাৰ আভাই পুলকিত কৰিছিল
বিলাই দি
আচিয়ানাত সিচঁৰতি হৈ পৰা
আপোনাৰ অনুৰাগবোৰ!

জানেনে?
আপোনাক হেৰুওৱাৰ পিছত মই
বহুদিন কথা পতা নাছিলোঁ
জোনজনীৰ সৈতে
অতীতত বিলীন হোৱাৰ ভয়ত৷
অাজি জোনজনীয়েই দিলেহি মোক
এক আজৱ ঠিকনা
জোনাকেৰে ভৰা অন্য এক আচিয়ানা,
যাৰ প্ৰভাত মই বিলীন কৰি দিব পাৰিছোঁ মোক৷
চিনিব পাৰিছোঁ নিজক৷

আপোনাৰ কৃপাত মই কুশলেই আছোঁ
কুশলেই আছে মোৰ জোনজনীও
আৰু কুশলে আছে
জোনাকে ঠিকনা দিয়া জোনৰ নতুন ঠিকনা৷৷

【ৰচনাকালঃ ১৭ ছেপ্তেম্বৰ, ২০০৯ - ৮:৪৫】

Saturday, June 2, 2018

গুড বাই বুলি কব নোৱাৰোঁ

আকাশৰ প্ৰতিপল নীলাত আজি উৰি ফুৰিছে
নিৰ্মেঘ গৰ্জন
বতাহৰ প্ৰতিক্ষণ সোঁতত নাচি উঠিছে
বতাহৰ ক্ৰন্দন
প্ৰতিক্ষণ সময়ে মন আকাশত বিলাই দিছে
বেদনাৰ ঘন্টাধ্বনি৷
তাৰ পিছতো
মণিকোঠাৰ যিখন আসনলৈ এদিন
জনাইছিলোঁ আদৰণি
কোনো হাতোৰাৰে উভালিব নোৱাৰো সেই ধ্বনি৷

বিদায় নামাগিবা
আজি গুডবাই কব নোৱাৰোঁ তোমাক৷

【ৰচনাকালঃ ২৭ জুলাই ২০০৭, ২০:৩০】

Thursday, May 31, 2018

প্ৰেম আৰু এজাক পোহনীয়া ধুমুহা

উৰি উৰি শত গ্ৰহ নক্ষত্ৰ
পোহৰাই শ্যামলী ধৰিত্ৰী
মোৰ বুকুতেই সপোন ৰচিলেহি
প্ৰেম৷
মলয়াৰ দৰে,
মৌচুমীৰ দৰে,
অথবা বৰদৈচিলাৰ দৰে
প্ৰেম,
তুমিও এজাক পোহনীয়া ধুমুহা৷

মনত পৰেনে মলয়া
তোমাৰ জন্মদিনত মই যঁচা
তোমাৰ প্ৰিয় উপহাৰৰ কথা
আৰু তুমি দিয়া কবিতাৰ এটি মধুৰ ৰেখা৷
তোমাৰ দৰে কোমল তাৰ সুৰ,
তোমাৰ দৰে নীৰ্জু তাৰ চাৱনি৷
তোমাৰ জন্মদিনৰ উপহাৰেই
আজি মোৰ জীৱনৰ শ্ৰেষ্ঠ নষ্টালজিয়া৷

তুমি জানা! মৌচুমী,
কিমান মৰম পালে
হৃদয়ক  নতুনকৈ গঢ়িব পাৰি!
তুমি জানানে
কিমান আশাত
জীৱনক জীয়াই ৰখাৰ সপোন দেখুৱাব পাৰি
তুমিতো ভালকৈয়ে জানা
কিমান মৰমেৰে গাব পাৰি
বলীউডৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰেমৰ গীত৷

তোমাৰ আব্দাৰ,
তোমাৰ অভিমান,
তোমাৰ খং-অনুৰাগ
আৰু তোমাৰ বোকোচাত বান্ধি লৈ অহা
এটি এটি স্মৃতিৰ পল
আজি মোৰ বুকুত বলা এজাক ধুমুহা
মৌচুমী, তুমি প্ৰেমৰ এজাক পোহনীয়া ধুমুহা৷

তোমাৰ সুখৰ সোঁতত ভৰ দি উটি যোৱা
মোৰ সেই অতীত প্ৰেমৰ মধুৰ যন্ত্ৰণা
কিয়?
কিয় বৰদৈচিলা
তাক সলনি কৰি কিয় দিলা চন্দহীনতা
তুমি কিয় বুজি নাপালা
তোমাৰ এষাৰ মাথোঁ মাততেই যে
নকৈ গজালি মেলিব পাৰে
অৰ্ধচেতন এটা জীৱনৰ হেপাঁহ৷
তোমাৰ এপল চাৱনিতযে
স্তব্ধ হৈ যাব পাৰে,
জীৱন-মৃত্যু, সকলো যন্ত্ৰণা৷
অথবা তোমাৰ হৃদয়ৰ প্ৰতি উচ্চাৰণতযে
সৃষ্টি হ'ব পাৰে এক অভিনৱ কবিতা৷
আৰু আজি !
তোমাৰ মুখৰ প্ৰতিষাৰ কথা
আজি মাথোঁ বৰদৈচিলা,
এজাক উৰণীয়া ধুমুহা
মোৰ হৃদয়ৰ এজাক পোহনীয়া ধুমুহা৷

তোমাৰ আগমনত থানবান আজি মোৰ
অতীত প্ৰেমৰ মধুৰ যন্ত্ৰণা
মৰহি যাব ধৰা
নকৈ গজালি মেলা জীৱনৰ হেঁপাহ৷
আৰু বিচ্ছেদৰ বেদনাত নিৰ্বাক
তোমাৰ উচ্চাৰণত মই লিখা
সেই অভিনৱ কবিতা৷

কি লিখিম কবিতা,
তুমিতো বুজিয়েই নোপোৱা কবিতাৰ ভাষা৷

প্ৰেম,
তুমি আজি এজাক ধুমুহা৷
জানো,
যুগ যুগ তুমি হৈ ৰবা পোহনীয়া
প্ৰেম বুলি হৈ থাকিবা তুমি এজাক পোহনীয়া ধুমুহা৷

【ৰচনাকালঃ ২৭ জুলাই, ২০০৭ - ১৪:৩০】

Wednesday, May 30, 2018

সোঁৱৰণীৰ এপিটাফ

কেতিয়াবা আহিবা আমাৰ সোঁৱৰণীৰ ঘাটলৈ,
তাতেই মেলি লম আমাৰ প্ৰেমৰ অধ্যায়বোৰ৷
আকৌ এবাৰ উভতি যাম
ইতিহাস হৈ ৰোৱা মসৃণ পথবোৰলৈ৷
জুকিয়াই চাম আমাৰ ভুলবোৰ৷

ভুল অৱশ্যে তোমাৰ নাছিল৷
মাত্ৰাধিক বিশ্বাসেৰে তোমাৰ শংকাবোৰত
বিচাৰি চলাথ কৰিছিলোঁ প্ৰেমৰ উপমা৷
অথচ,
সহানুভূতিত পুষ্ট তোমাৰ আত্মীয়তাত
ক'তো নাছিল সেই উপমা৷
তথাপি,
ভুল কৰিছিলোঁ ময়েই৷
পৱিত্ৰ আমাৰ সোঁৱৰণীৰ ঘাটত
স্থাপন কৰিছিলোঁ অনাত্মীয়তাৰ বীজ৷

থাকক দিয়া ভুলবোৰ!
এদিন আহিবা আমাৰ সোঁৱৰণীৰ ঘাটলৈ৷
ভুলবোৰ বাদ দি তাতেই কথা পাতিম আমি,
তাহানিৰ সেই ৰগৰসনা ডিঙৰাত বহি৷
তোমাৰ সান্নিধ্যত আকৌ কলৰৱ কৰি উঠিব
মোৰ হৃদয়ে৷
সৃষ্টিৰ অমিয়া সুৰত হৃদয়েৰে বৈ আহিব
অখাদ্য সেই কবিতাবোৰ৷

এইবাৰ কিন্তু গুছি নাযাবা তুমি
ঠিক আগৰ দৰে৷
পাৰাপাৰহীন অনিশ্চয়তাত বুৰাই থৈ
মোৰ প্ৰেমৰ ডিঙৰা৷
নহ'লে আকৌ ভুল হৈ যাব৷

ভুল অৱশ্যে তোমাৰ নহয়৷
আৱেগৰ গুৰিব'ঠা ধৰি পাৰাপাৰহীন ভৱিষ্যতত
কোনে মেলি দিব পাৰে জীৱনৰ ডিঙৰা৷
ভটিয়াই গৈ ময়েই পাম আকৌ সেই উপকূল
য'ত বলুকাৰ বুকুত চকুপানীৰে অংকিত হ'ব
মোৰ ভুলৰ ছবি৷
আগৰ সেই একেই ভুল!

এইবাৰ আহিবা আমাৰ সোঁৱৰণীৰ সেই ঘাটলৈ,
য'ত স্তুপীকৃত হৈছিল তোমাৰ প্ৰেৰণাবোৰ৷
আৰু বান্ধ খাই পৰা মোৰ আশাৰ টোপালবোৰ৷
আহিবা সেই ঘাটলৈ,
য'ত লঙ্গৰ পেলাইছিল তোমাৰ শব্দ অনুভূতিয়ে৷
অথচ, দিশহাৰা হৈ পৰিছিল
আশ্ৰয় বিচাৰি হাহাকাৰ কৰি ফুৰা
মোৰ নিসংগ প্ৰেমৰ কণিকাবোৰে৷
পুনৰাই ভুল নহয় এইবাৰ,
কথা দিছোঁ৷
পুনৰাই নহয় ভুল৷
কিয়নো, সোঁৱৰণীতেই সৎকাৰ কৰিছোঁ
মোৰ অপত্য সেই স্নেহবোৰ৷
ঠিক তোমাৰ দৰেই,
হয়তো তাতোকৈ পটুতাৰে৷
ত্ৰুটীহীনভাৱে লিখি যাবলৈ সংকল্প কৰিছোঁ
সোঁৱৰণীৰ পাতবোৰ৷

ঠিক কৰিছোঁ,
ভুলৰ বোকোচাত বহি শুনি যাবলৈ তোমাৰ উক্তি
আৰু উপনীত হ'বলৈ সেই প্ৰান্তৰত৷
য'ত নাথাকিব তোমাৰ মন্ত্ৰমুগ্ধ লঙ্গৰ
অথবা মোৰ অশ্ৰুসিক্ত উপকূল৷
সোঁৱৰণীৰ মাজেৰেই বৈ যাব সোঁৱৰণীবোৰ,
প্ৰেমহীনতাৰ সুৰত উতলা হব প্ৰেমগীত,
তুমি হৈ থাকিবা তুমি আৰু মই মই৷

কেতিয়াবা আহিবা আমাৰ সোঁৱৰণীৰ ঘাটলৈ৷
তাতেই সৎকাৰ কৰিম আমাৰ ভুলবোৰ
আৰু স্বকীয়তাৰে গঢ়ি তুলিম আমাৰ প্ৰেমঘৰ৷
সোঁৱৰণীৰ ফল্গুধাৰাৰে বৈ আহিবা
তুমি, মই আৰু আমাৰ সপোনবোৰ,
ভুলৰ শুধৰণি হৈ
এখন ভুলহীন স্বকীয় সোঁৱৰণী হৈ৷

【ৰচনাকালঃ ১৮ এপ্ৰিল, ২০০৯ - ০০:০৯】

জোনাক ৰাতি

হঠাৎ কেতিয়াবা
হঠাৎ কেতিয়াবা মনত পৰে তোমালৈ৷

আঁউসীৰ শেষত আকাশৰ এচুকত
কাঁচিজোনৰ বুকুত দেখো তোমাৰ উদ্দীপ্ত চকুযুৰি৷
হঠাৎ মনত পৰি যায়,
জোনৰ বুকুৰে আমি উটাই নিয়া নৈখনৰ কথা,
সোঁত হৈ বৈ যোৱা আমাৰ গভীৰ আস্থাবোৰৰ কথা৷

জোনৰ বুকুত ক'ত আজি সেই ঘাট!
য'ৰ পৰা তুলি নিছিলা তুমি মোৰ আস্থাবোৰ,
আৰু মই বুটলিছিলোঁ তোমাৰ হাঁহিবোৰ৷

তোমাৰ মনত পৰেনে আলোছায়া?
মনত পৰেনে
জোনাকৰ বুকুত মই সজা বালিঘৰৰ কথা!
সেই ঘৰৰ অতিথি হৈ তুমিয়েই দিছিলা মোক
প্ৰেমৰ আদিপাঠ৷
কিয় নিজ হাতে ভাঙি পেলালা সেই বালিঘৰ?
তুমি দিয়া আদিপাঠৰ ফলাবোৰ কিন্তু
আজিও বন্দী মোৰ হিয়াৰ আঁচলত৷
তুমি ৰাখিব পাৰিছানে আস্থাবোৰ?
ঠিক মোৰ দৰে!

আলোছায়া!
আচিয়ানাৰ চাদত এতিয়া নামি আহেনে তোমালৈ
আশাভৰা এমুঠি জোনাকী আভা?
নে জোনাকে তোমালৈও কঢ়িয়াই আনে
মোক দি যোৱা একেই নিসংগতা?
বিশ্বাস কৰিবা!
খিৰিকিৰে সোমাই অহা জোনাকৰ আভাখিনিয়ে
সোঁৱৰাই দিছে তোমাৰ কথা
কঢ়িয়াই লৈ আহিছে তোমাৰ বতৰা৷

চিন্তা নকৰিবা,
জোনাক আজিও মোৰ আগৰ দৰেই প্ৰিয়,
মাথোঁ সহিব নোৱাৰোঁ তাৰ উজ্জ্বলতা৷
প্ৰিয় হুৰমূৰীয়া বৰষুণজাকো,
কিন্তু ভয় হয় তিতিবলৈ৷
জানোচা টোপাটোপে বৈ আহে
তাহানিৰ সেই নষ্টালজিয়াবোৰ৷

ভাবোঁ!
তোমাক লৈ আৰু নিলিখো কবিতা৷
কিন্তু কি কৰিবা!
হাতৰ আঙুলিবোৰে যে
এতিয়াও বেয়া পাব পৰা নাই তোমাক৷
পাহৰিব পৰা নাই
তোমাৰ সান্নিধ্যত
কবিতা হৈ পৰা শব্দবোৰ৷
মানি লব ব্চৰা নাই সিহঁতেও
তোমাৰ অবৰ্তমানত শূন্য হৈ পৰা
সৃষ্টিৰ আঁচলখন৷

বিশ্বাস কৰিবা,
খোলা খিৰিকিৰে সোমাই অহা
জোনাকৰ আভাখিনিয়ে
সোঁৱৰাই দিছে তোমাৰ কথা৷
হঠাতে মনত পেলাই দিছে তোমালৈ৷
জোনাকৰ বুকুতে গঢ়ি তুলিছে
তোমাৰ দেশ,
তোমাৰ দেশ
আলোছায়াৰ দেশ৷

【ৰচনাকালঃ ২৩ এপ্ৰিল, ২০০৯ - ২৩৪৫】

Monday, May 28, 2018

কবিবোৰ কবি নহয়

কবিবোৰ কবি নহয়
কবিতাৰ অবৰ্তমানত
নহয় সম্পূৰ্ণ
চন্দহীন কবিতাৰ খোজত।

কবিয়ে ভাল পায় কবিতা
কিয়নো
কবিতাৰ বুকুত মুখ গুজি
কান্দিব পাৰে কবি।
কবিতাৰ আচলত লুকাই ৰাখি
এজোলোঙা হুমুনিয়াহ
কবিয়ে বোৱাব পাৰে
চন্দৰ সুঁতি।

অথচ,
কবিতাই ভাল নাপায় কবি
কবিতাৰ গৰ্ভত সিঁচি দি দুখৰ বীজ
কবিয়ে হেনো পাহৰি যায়
হৃদয় গীত। 
চন্দে চন্দে ঢালি দি 
আবেগৰ উতলা বিষ
কবিয়ে পাহৰি যায়
কবিতাৰ ঋণ। 

কবিতা ধৰুৱা নহয়
কবিৰ দৰে
কবিৰ দৰে খালী নহয়
কবিতাৰ বুকু। 

কবিৰ এবুকু হুমুনিয়াহ লৈ
স্ৰজিব পাৰে কবিতাই
চন্দময় পংক্তি।

কবি মাথোঁ সেইজনেই
যাৰ বুকুত বাহ বান্ধি
লিহিৰে খোজেৰে
কবিতাই গচকিব পাৰে
বকুল তলৰ গধূলি। 
কবিৰ বুকুৰ অগনিৰে
উতলাই তুলিব পাৰে
নিৰ্য্যাতিতৰ অনুভূতি।

গুপুতে সাঁচি এবুকু মৰম,
যন্ত্ৰণাদগ্ধ হিয়াৰ দৰদ,
আৰু এখন আশাৰ নৈবদ্য
কবিবোৰ কবিতাৰ
নিৰন্তৰ প্ৰেমিক।  

[ৰচনাকালঃ ৩ আগষ্ট, ২০০৯  - ২৩:১৫]

Sunday, September 17, 2017

হিতেন শৰ্ম্মাৰ দিনলিপি (তৃতীয় অধ্যায়) – ৫



জুনিয়ৰে কামুৰি আছে, এদিন ৰেষ্টুৰেণ্টত গৈ খাব। মোৰ চাকৰি পোৱাটো ইমান সৰু কথা নহয় যে সি তাক স্মৰণীয় কৰি ৰখাৰ সুবিধাটো এৰিব। সেইমতেই সিদ্ধান্ত কমদামী দোকান এখনত এসাঁজ খাম দুয়ো। গুৱাহাটীত থকা বহু বছৰেই হ’ল। তথাপি আজিলৈ বাহিৰত খোৱাৰ সুবিধা হোৱা নাছিল। প্ৰয়োজনবোধো নাছিল। সেই বাবেই হওঁক বা ইণ্টাৰেষ্ট নথকা বাবেই হওঁক, কি ৰেষ্টুৰেণ্ট ভাল, কি বেয়া সেয়া মই নাজানিছিলোঁৱেই। প্ৰকাশ্যে ৰেষ্টুৰেণ্ট বাচনি কৰাৰ দায়িত্ব পৰিল জুনিয়ৰৰ ওপৰতেই। প্ৰথম মাহৰ দৰমহা। অলপমান টকা, কিন্তু কৰণীয় বহুত। প্ৰথম মাহৰ দৰমহাৰে মা-দেউতাৰ বাবে এসাজ কাপোৰ, জুনিয়ৰৰ বাবে সৰুকৈ হ’লেও কিবা এটা, ধাৰৰ টকাখিনিতো আছেই। মাহটো চলিব পৰাকৈ হাতত কেইটামান মজুতো ৰাখিব লাগিব। মুঠতে বহুত কৰণীয়। তথাপি জুনিয়ৰৰ কথা পেলাব পৰা শক্তি মোৰ নাই। মোৰ অতি দুখৰ সময়ত জানি-নাজানি সিয়েইতো মোৰ ছাঁ হৈ আছিল। 

এখন যুদ্ধৰ মাজেৰে মই গুৱাহাটী পাইছিলোঁহি। সেই যুদ্ধ আনৰ সৈতে যিমান হৈছিল, নিজৰ লগত তাতোকৈ বহুত বেছি কৰিব লগা হৈছিল। জীৱন যাপনৰ বাবে, ভাঙি পৰা মনটোৰ মেৰামতিৰ বাবে, আশাবোৰ পুনৰাই জীপাল কৰিবলৈ, কিহৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিব লগা হোৱা নাছিল! কৰি গৈছিলোঁ। সংগ্ৰামত শিৰনত কৰা নাছিলোঁ বাবেই আজি ইয়াত থিয় দি আছোঁ। জুনিয়ৰে হয়তো ভালকৈ নাজানে কথাবোৰ। নজনাৰেই কথা। মইতো কেতিয়াও মুখ খুলি একো কোৱা নাই তাক। হয়তো কিছু কিছু জানে। কিন্তু মনৰ উমান পায় জানো! পাবতো নালাগে। প্ৰতিক্ৰিয়াশীল নোহোৱা বাবেই বহুকথা স্পষ্ট নোহোৱাকৈ থাকি গ’ল। সিদ্ধান্তবোৰ আধৰুৱা হৈ গ’ল। বহু ক্ষেত্ৰত আধৰুৱা বাটৰেই লগৰী হৈ কটালোঁ। আৰুবা কিমান আছে আগলৈ! দেওবাৰৰ কৰণীয় কামবোৰ কৰি দুপৰীয়াৰ সাঁজ খাওঁতে দেৰিয়েই হৈছিল। খাই বৈ বিচনাত পৰি পৰি ভাবি থাকিলোঁ কথাবোৰ। ভাবিলোঁ বুলি ক’লে হয়তো ভুল কৰা হব। ভাৱনাই নতুনকৈ পোখা মেলিলে। বহুদিন উভতি যোৱা নাছিলোঁ অতীতলৈ। হঠাত দুমাহৰ আগৰ ঘটনাই মূৰৰ ওপৰত অতীতৰ ত্ৰিপাল টানি ধৰিলেহি। এতিয়া কেনেকৈ পলাম সেই অতীতৰ পৰা! 

বিচনাৰ পৰা উঠি মুখখন ধুলোঁ। এপাক গণেশগুৰিৰ পৰাই আহোঁগৈ। বহুদিন আড্ডালৈ যোৱা নাই। লগৰবোৰক বহুদিন লগো পোৱা নাই। ক’ত বা আছে সিহঁতবোৰ! 

সন্তোষ পাণ ভাণ্ডাৰৰ সন্মুখত ফুটপাথৰ ৰেলিঙত ধৰি ৰাস্তাৰ ফালে চালোঁ। বৰ বিচিত্ৰ লাগিছে গধূলিৰ এই মহানগৰী। মোৰ পিছপিনে ফুটপাথেৰে অজস্ৰ মানুহৰ আহ-যোৱা চলি থাকিল। সন্মুখৰ ৰাস্তাৰে অসংখ্য গাড়ী। গাড়ীবোৰ ইমানযে বাঢ়িল আজিকালি। সৌ সিদিনালৈকে কেইখনমান মাৰুটি কম্পেনীৰ গাড়ীৰ বাহিৰে প্ৰায় বেলেগ কম্পেনীৰ গড়ী নচলিছিলেই এই পথেৰে। তাৰ মাজতে অলপ দামী বা বেলেগ কম্পেনীৰ গাড়ী থাকিলেও সেয়া সকলোৰে চিনাকি আছিল। আৰু এতিয়া! মিনিটত কিমানযে গাড়ী পাৰ হৈ গৈছে! কিমান যে ব্ৰেণ্ডৰ গাড়ী। কত ধৰণৰ। আৰু কেৱল গড়ীয়েইনে! বাইক, চাইকেল, ৰিক্সা, অট’ৰিক্সা, চিটিবাছ, ঠেলা কিনো বঢ়া নাই। চিটিবাছৰ উৎপাতত মানুহ আজিকালি ৰাস্তাৰে যাব নোৱাৰা হৈ গৈছে। মুঠতে এক হুলস্থূলীয়া পৰিস্থিতি। গড়ী-বাইকৰ হৰ্ণ, চাইকেল-ৰিক্সাৰ টিলিঙা কিহৰ যে মিশ্ৰণ নাই! 

-অ’ই কুকুঅ পোৱালি, কথা কবলে আইছ’? আঅম্ভ হবলেই পোৱাগে নাই, ভাআ বৰালিয়েই? – মোৰ প্ৰায় সন্মুখতে ৰাস্তাৰ কাষত ট্ৰেকাৰ এখন ৰ’লহি আৰু লগে লগে ভাঁহি আহিল আজিকালি প্ৰায়ে চলি থকা ভাওনা এখন।
-নাই নাই। পইচা দিবা ন’ল্লি উথপায়ে নালগে। ভাৰা সেয়ে আগোৰেপৰা।
-অ’ই। তহঁতি ইনেই মাৱ নাখাৱ। ঘূআ, ঘূআ দুটকা ঘূআ।
-যাবাদিয়া – হেণ্ডিমেনৰ কথামতে ট্ৰেকাৰ গুছি গ’ল।
-অ’ই (অশ্লীল) পুতেক, যা যা মোৰ দুটকাৰে ৰজা হবিগৈ যা। - মানুহজনে ভোৰভোৰাই গুছি গ’ল। কথা বাৰ্তাতেই গম পোৱা গ’ল মানুজহন উজনিৰ ফালৰ। আৰু হেন্দিমেনজন নামনিৰ। 

কিমান যে মানুহ গোট খালে গুৱাহাটীখনত। হয়তো কামৰ সন্ধানত। হয়তো প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে, হয়তো অন্য কাৰণত। ইমান মানুহ। কাৰণো সেইধৰণে অজস্ৰ। কিছুমানে যদি সৰু সুৰা চাকৰিৰ বাবে দিনৰ দিনটো ঘূৰি ফুৰিছে, কিছুমানে আকৌ ফুটপাথতে চবজীয়েই হওঁক বা পাণ-তামোলৰ দোকান দিয়েই হওঁক, দুপইচা ঘটাৰ আচিলা উলিয়াইছে। সেই বাবেই ফুটপাথবোৰ কেৱল মানুহৰ পদপথেই হৈ থকা নাই, ই এতিয়া সৰু সৰু ব্যৱসায়িক স্থানো হৈ পৰিছেহি। নতুন যেন লাগিছে গুৱাহাটীখন। নতুন যেন লাগিছে পৰিৱেশটো। ৰাস্তাৰ সিটো পাৰত গঢ়ি উঠা নতুন কেবামহলীয়া ঘৰটোৰ প্ৰথম মহলাত নীলা-ৰঙা লাইটেৰে চমকি উঠা নতুন বাৰখনৰ দৰে ৰহস্যময় লাগিছে পৰিৱেশটো।

-এবে। এইজন আজি আকৌ ক’ৰপৰা ওলালহি! – পিচপিনৰ পৰা অহা মাতত ঘূৰি চালোঁ। মমিন। মমিনুৰ। আমাৰ আড্ডাৰ লগৰী।
-কি খবৰ বছ?
-তুমাৰহে কোৱা।
-বঢ়িয়া। টাম্মাম একদম। -সচৰাচৰ কোৱাৰ দৰে মই উত্তৰ দিলোঁ।
-আজিকালি ক’ত থাকাবে?
-আগৰ ঠাইতে আছোঁতো
-ইমানদিন দেখা নাই যে?
-অলপ ব্যস্ত আছিলোঁ।
-আড্ডাতো নাহা আজিকালি!
-সময়েই নাপাওঁ দেখোন।
-কিয় বে? আগতেতো পাইছিলা। কিবা চাকৰিত সোমালা নেকি?
-নাই। ক’ত চাকৰি পাবাহে। - কিয় জানো, চাকৰি পোৱা খবৰটো মমিনক জনাবলৈ মোৰ ইচ্ছা নগ’ল। আৰু কাউৰীটোৱে অজ্ঞাত স্থানৰ পৰাই কা-কা কৰি উঠিল।
-নহ’লে টাইম কিয় নোপোৱা।
-আমি হ’লোঁ গোবৰ খুচৰা পোক। এলডা খুচৰি এটা পৰুৱা পাওঁ। তাতে দেখিছাই নহয়, আজিকালি গৰুৱেই নাই, গতিকে গোৱৰো নাই। বহু সময় নিবিচাৰিলেই গোৱৰেই নাপাওঁ।
-হ’লনে আৰম্ভ?
-সঁচা কৈছোঁ আকৌ।
-ব’লা, চাপ একাপ খাওঁগৈ। 

চাহ একাপৰ প্ৰয়োজন অনুভৱ নকৰা নহয়, সেই বাবেই দুয়ো আগুৱাই গ’লোঁ লখিমীৰ ফালে। ফুটপাথেৰে। হঠাতে ‘ধম’কৈ শব্দ এটা ৰাস্তাৰ পৰা ভাঁহি আহিল। তাৰ পিছত এজন মানুহৰ বিকট শব্দ। ৰাস্তালৈ ঘূৰি চাই দেখিলোঁ এজন মানুহ আমি থিয় হোৱা ঠাই টুকুৰাৰ পোনে পোনে ৰাস্তাৰ মাজত পৰি আছে। আৰু তেওঁক খুন্দা মৰা প্ৰচণ্ড গতিশীল চেঙেলীয়া বাইকখন আহি ফুটপাথত খুন্দা মাৰি ৰৈ গৈছেহি। এক মূহুৰ্তত কি কৰিম ভাবি আমি দুয়ো থিয় হৈ ৰ’লোঁ। চিধাই ৰাস্তালৈ নামি যাবলৈ ফুটপাথত ৰেলিং। মানুহবোৰ গতানুগতিকভাৱে আগুৱাই থাকিল। ৰাস্তাৰ কাষত পৰি থকা মানুহজনৰ কাষেৰেই কেবাখনো গাড়ী-বাইক পাৰ হৈ গ’ল। অলপ কাষত থকা ডিভাইডাৰৰ সুৰুঙাৰে মানুহৰ ৰাস্তা পাৰ হোৱাৰ পৰিক্ৰমা চলিয়েই থাকিল। তাৰ পিছত কোন মূহুৰ্তত গাড়ী মটৰৰ আগেৰে দৌৰি গৈ মানুহজনৰ কাষ পালোঁগৈ গমকেই নাপালোঁ। বহুত চেষ্টা কৰিও মানুহজনক উঠাব নোৱাৰিলোঁ। এজন মদাপী। তেওঁৰ মুখৰ পৰা ভাঁহি আহিছে দেশীয় সুৰাৰ তীব্ৰ গোন্ধ। হয়তো মানুহজনৰ থিৰ হৈ থকাৰ শক্তি নাছিলেই অথবা দুৰ্ঘটনাটোৱে মানুহজনক সংজ্ঞাহীন কৰি পেলালে। যি নহ’লেও মানুহজনক উঠাবলৈ মই বহুত চেষ্টা কৰিলোঁ, কিন্তু নোৱাৰিলোঁ। লগে লগে আৰু দুজন মানুহ দৌৰি আহিল। এজন ওচৰৰে ফাৰ্মাচীখনৰ ল’ৰাজন আৰু এজন সিটো পাৰত ফুটপাথত বহা চাহদোকানী। আমি তিনিও ধৰি মানুহজনক উঠাবলৈ চেষ্টা কৰিলোঁ। কিন্তু সংজ্ঞাহীন মানুহজনক উঠাব নোৱাৰি দাঙি ৰাস্তাৰ কাষলৈ আনিলোঁ। তেতিয়ালৈকে মমিন কলৈ গৈছিল খেয়াল ৰখা নাছিলোঁ। হঠাতে মমিনে অট’ এখন আনি কাষত থিয় কৰালেহি। আমি মানুহজনক ধৰি মেলি অট’ত উঠাই দিলোঁ।

-অ’ই, তই উঠ। - মমিনে এইবাৰ এজন ল’ৰাক হাতত ধৰি টানি আনিলে। এতিয়াহে বুজিলোঁ মমিনে ল’ৰাদুজনক ধৰিলেহি।
-দাদা, চাবিপাত দিয়ক। আমি বাইকেৰে যাম।
-চাবি নাপাৱ এতিয়া। মানুহজনক হাস্পতালত নি ভাল কৰি আন, তেতিয়াহে চাবি পাবি।
-দাদা, আমাৰ লগত পইচা একেবাৰে নাই।
-পকেটত পইচা নাথাকে আৰু দামী বাইকেৰে ৰাস্তাত স্পাইডাৰমেনেগিৰি কৰি যাকে তাকে খুন্দিয়াই ফুৰিবি! পকেটত টকা নাই যদি বাইক বেচি চিকিৎসা কৰিব লাগিব।
-অ’ই তোৰ বাপেৰৰ নম্বৰ দি – অন্য এজনেও এইবাৰ ধৰিলে।

অগত্যা দেউতাকৰ ফোন নং দি ল’ৰাজন অটোত উঠিল। এজনে দেউতাকক ফোন কৰি আহিবলৈ ক’লে। লগতে ক’লে যে ল’ৰাজনৰে দোষ আৰু মানুহজনৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্ব তেওঁৱেই লব লাগিব।

মানুহজনক লৈ অটোৱালা দিশপুৰ পলিক্লিনিক অভিমুখে গুছি গ’ল। বাইকৰ চাবিপাত সন্তোষ পাণ ভাণ্ডাৰত দি আমিও হাস্পতালা অভিমুখে আগবাঢ়িলোঁ। তেতিয়ালৈ ঘটনাস্থলীত এজন ট্ৰেফিক পুলিচ উপস্থিত হ’লহি। 

আমি ইমানেই যান্ত্ৰিক হৈ গ’লোঁনে! এজন মানুহ ৰাস্তাৰ মাজত দুৰ্ঘটনাত পতিত হৈ পৰি থাকিল, আৰু আমি জীৱনৰ নিগনি দৌৰতে ব্যস্ত থাকিলোঁ। ইমানেই ব্যস্ত নে মানুহবোৰ। এইখিনি মানৱীয়তাও নাইনে। নে হৃদয়খন এটা চোলাৰ দৰে খুলি থব পৰা হ’লগৈ! ক’তা! বিকলাংগক সহায় কৰিবলৈ, দুখীয়াক সহায় কৰিবলৈ বিভিন্ন সামাজিক কামত সহানুভূতি দেখুৱাবলৈ ওলাই অহা মানুহৰ উৎপাতত দেখোন আজিকালি ৰাস্তালৈ ওলাবই নোৱাৰি। অমুক সাহাৰ্য্য, তমুক সাহাৰ্য্য। ক’লৈ গ’ল তেওঁলোক। নে এই সকলোবোৰ এতিয়া একো একোখন ফান্দহে মাথোঁ। এক ডাঙৰ প্ৰশ্নবোধকে মনটোক হেঁচি ধৰিলেহি। কিয় এনে হ’ল মানুহবোৰ। অসমীয়া বুলিলে যি মমতাৰ পৰিচয় আছিল, যি সামাজিক দায়ৱদ্ধতা আছিল, ক’লৈ গ’ল সেইবোৰ! 

মমিন আৰু মই দুয়ো দুয়োৰে মুখলৈ চালোঁ। তাৰ মনতো হয়তো একেই ভাৱেই আহিছে। কিন্তু আমিযে একোৱেই কৰিব নোৱাৰোঁ। অসহায় এটি প্ৰশ্নৰে দুয়ো মানুহজনৰ কায়িক সহায়ৰ বাবে আগবাঢ়িলোঁ হাস্পতাললৈ।  

[ক্ৰমশঃ]

[ৰচনাকালঃ ১৭/০৯/২০১৭]